Александр Бердюгин: Compliance - бұл бақылау емес, мәдениет

- Сіздің ойыңызша, инвестициялық компаниядағы тиімді compliance-жүйенің негізінде қандай принциптер жатыр?

- Compliance, жалпы бизнестегідей, бәрі «басынан» басталады. Бұл тиімді жүйенің түйінді негізі, яғни акционерлер мен басшылықтың талаптарды сақтау мәдениетін қалыптастыруға нақты қатысуы. Бизнесті дамыта отырып, біз тек пайдалылықты қорғауға ғана емес, сонымен қатар заңдарды, этикалық нормаларды, мінез-құлық мәдениетін – компания өмір сүретін қоғамдағы бар барлық ережелерді сақтауға ұмтыламыз. Біз инвестициялық лицензия бойынша жұмыс істейміз, демек бізге кең ауқымды талаптар қойылады және формальды тәсіл бұл жерде жұмыс істемейді.

Егер негізгі принциптерге назар аударсақ, бұл комплаенстің тәуелсіздігі, тәуекелге бағдарланған тәсіл және процестердің ашықтығы. Бұл элементтердің әрқайсысы өздігінен маңызды, бірақ шын мәнінде олар компания ішінде біртұтас мәдениетті қалыптастыра отырып, тек бірге жұмыс істейді.

- Жаңа технологиялардың, цифрлық активтер мен баламалы қаржы құралдарының дамуы compliance-тәсілдерге қаншалықты әсер етеді?

- Өте қатты әсер етеді. Егер кеңірек қарайтын болсақ, compliance біздің нарық үшін кәсіп ретінде - салыстырмалы түрде жас мамандық. Оның дамуы көбінесе технологиялық прогрестің салдары болды. Көптеген жаңа салаларда бәрі бір сценарий бойынша болады: алдымен идея пайда болады, содан кейін ол тәжірибеде қолданыла бастайды, масштабталады, содан кейін ғана барлық қатысушылардың мүдделерін сақтау қажет, ережелер мен шеңберлер қажет деген түсінік пайда болады. Бұл ережелер қалыптасқан кезде жаңалық біздің күнделікті өміріміздің бір бөлігіне айналады. Барлығы жаңа шындықты қабылдайды.

Бұл цифрлық активтермен, баламалы құралдармен, жаңа қаржы технологияларымен де орын алды. Бұл жерде Compliance - тежеуші фактор емес, инновацияларды қолданыстағы жүйеге қауіпсіз және органикалық түрде енгізуге көмектесетін тетік.

- Сізді compliance саласына не әкелді және неліктен осы сала Сіз үшін кәсіби таңдауға айналды?

- Көптеген адамдар сияқты, жолдың басында да бейімділік туралы нақты түсінік болған жоқ. Мен өзімді ұшқыш, әртіс немесе дәрігер ретінде көрген емеспін, бірақ мен үшін бизнесті «бөлшектеп қарау», ұйымның ішінен қалай жұмыс істейтінін түсіну әрқашан қызықты болатын. Оның үстіне, әңгіме не туралы екені маңызды емес: кәдімгі асхана, автосалон немесе ірі өнеркәсіптік холдинг. Кез келген бизнесті процестерге бөліп, оның қайда тиімді жұмыс істейтінін, ал қайда түзетулер қажет екенін көруге болады.

Менің жоғары білім алған кезімде тәуекелдерді басқару бағыты белсенді дамыды. Ол банк секторында белсенді енгізілді. Кейін біз осы рельстерге сақтандыру және инвестициялық бизнесті көшірдік. Тәуекел-менеджментке біртіндеп compliance пенAML бағыттары қосылды. Осылайша, біртіндеп кешенді мамандану қалыптасты. Бұл бағыттардың әрқайсысы ол кезде жекелеген компаниялар үшін ғана емес, жалпы Қазақстан үшін жаңа болғаны маңызды. Бұл өз кезегінде қажетті тәжірибе жинауға мүмкіндік берді.

- Chief Compliance Officer жұмысында Сіз үшін қандай жеке қасиеттер ең маңызды болып шықты?

- Бірінші кезекте бұл – егжей-тегжейге мұқият болу. Бұл құжаттармен немесе реттеуші талаптармен шектелмей, толық көріністі көруге мүмкіндік береді. Мен үшін бизнес процесін түсініп, өз көзқарасымды оның иесіне жеткізуге тырысу маңызды. Сонда адам өз жұмысына басқа жағынан қарай алады.

Екінші маңызды дағды коммуникация болып табылады. Біз барлығымыз «өз тілімізде» сөйлеуге үйренгенбіз, бірақ адамдар жиі аудармаға мұқтаж. Бұл әсіресе, мысалы, IT-бөлімше басқа командалармен араласқанда байқалады.

Әрине, үнемі оқу керек екенін есте сақтау керек. Орта жылдам өзгеруде және комплаенс-офицер сапасы мен тереңдігін жоғалтпай, осы өзгерістерге бейімделуі тиіс. Жаңа бір нәрсені үйреніп, түсінгеннен кейін сіз айналаңызда тамаша идеялар көп екенін сезінесіз және оларды іске асыру сізге жұмыста көмектеседі.

- Сіз Fonte Capital компаниясының compliance (АХҚО талаптары мен стандарттары шеңберінде) тәсілін қалай қалыптастырдыңыз?

- Біздің тәсіліміз АХҚО ерекшелігіне тікелей байланысты. Біз үшін талаптарға формальды түрде сәйкес келу ғана емес, олардың логикасы мен реттеудің басқа режимдерінен айырмашылықтарын түсіну маңызды. Бұл ретте АХҚО Қазақстан Республикасының нормативтік базасының ішінде жұмыс істейді, ол өз кезегінде халықаралық реттеу жүйесіне интеграциялануда. Нәтижесінде біздің тәсілімізді«матрёшка» қағидаты ретінде сипаттауға болады: CIS лицензиясының базалық талаптарынан анағұрлым күрделі және кешенді реттеуге.

Мұндай тәсіл жүйені бизнестің артық жүктемесінсіз дәйекті түрде құруға мүмкіндік береді. Бұл ретте біз реттеуші тарапынан айтарлықтай қолдау аламыз, әсіресе жаңа шешімдер мен тәсілдерді іске асыруда алғашқы жол салушылар боламыз.

- Сіз үшін бүгінгі Fonte Capital командасының бір бөлігі болу дегеніміз не?

- Мен үшін ортақ мақсаттарды түсіну және құндылықтарды сақтау маңызды. Нақ осы сенімділік, ашықтық және өзара қолдау ахуалын қалыптастырады. Сондықтан менің рөлім және жалпы басшылықтың рөлі — бұл құндылықтарды әрбір қызметкерге жеткізу. Қазіргі жағдайда команда икемді құрылымға айналады және тұрақты өзара іс-қимылсыз ол фокусты оңай жоғалтуы мүмкін. Нәтижесінде жеке адам емес, бүкіл компания жеңіледі.

- Сізді жұмыста да, жеке жетістіктеріңізде де алға жылжуға не шабыттандырады және күш береді?

- Нәтиже. Мен үшін жұмыс пен қабылданған шешімдер нақты өзгерістерге әкелетінін көру маңызды. Бәрі де мінсіз бола бермейді, бірақ тіпті мінсіз емес нәтиже де тәжірибе мен жаңа қорытындылар береді. Ал бұл өз кезегінде алға жылжу.

- Сіз энергияны қайдан аласыз және жоғары жүктеме мен жауапкершілік кезеңдерінде күші қайдан аласыз?

- Мұнда мінсіз рецепт болмайды. Әдетте бұл демалыстың, дене белсенділігінің және қызметтің ауысуының комбинациясы. Қысқа қашықтықта жай ғана ағымдағы жүктемеден шығып, ойды бұру маңызды. Көбінесе бәрін жақсы ұйқы шешеді, бірақ дене жүктемесі де өте күшті әсер береді. Кейде кешке қарай «батарея» нөлге таяп қалады, ал бір сағаттан бассейнде жүзгеннен кейін мүлдем басқа – ойың ашық және жаңа ресурсы бар адам болып шығасың.

Демалыс және мереке күндері ахуалды өзгерту ең жақсы көмектеседі. Біздің жанымызда жақсы саябақ бар, ал Алматы таулары – мен үшін қалыпқа келудің ең жақсы көздерінің бірі.

Ұзақ мерзімді перспективада кез келген адамға міндетті түрде демалыс қажет. Онсыз шаршап қалу оңай, ал қалыпқа келу үшін айлар қажет болуы мүмкін. Үйреншікті орта өзгергенде ми басқаша жұмыс істей бастайтынын байқадым. Көбі демалыста апта айсияқты созылатынын, ал жұмыста ай апта сияқты өте шығатынын сезеді. Бұл бәрімізге тынығу қажеттілігінің жақсы индикаторы.

 

- Сізде кәсіби қызметте де, өмірлік жағдайларда да өзіңізге көмектесетін ұран немесе принцип бар ма?

- Маған белсенділік қағидаты жақын және онымен ыңғайлы. Кейіннен салдарын ұзақ уақыт анықтағаннан гөрі, жағдайды ерте кезеңде түзету оңай.

Бұл ретте мен белсенділік абсолютті болуы тиіс деп санамаймын. Кейде уақытында тоқтап, үзіліс жасап, «жетілу» жағдайларын жасау маңызды. Кешкі ойлаудан таңертеңгі ойлау тиімдірек дегені бекер емес. Кейде жай ғана ұйықтап, келесі күні мәселеге оралған дұрыс. Таңертең басқа ой келеді, шешімнің көп нұсқалары пайда болады. Бұл қағида жұмыста да қолданылады. Бір сәтте тұйық немесе күрделі мәселе болып көрінетін нәрсе уақыт өте келе бұлай көрінбейді. Қажетті уақытта дұрыс шешім әлі пісіп жетілмеген.